<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE article PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.3 20210610//EN" "JATS-journalpublishing1-3.dtd">
<article article-type="research-article" dtd-version="1.3" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xml:lang="ru"><front><journal-meta><journal-id journal-id-type="publisher-id">vestim</journal-id><journal-title-group><journal-title xml:lang="ru">Известия Национальной  академии наук Беларуси. Серия медицинских наук</journal-title><trans-title-group xml:lang="en"><trans-title>Proceedings of the National Academy of Sciences of Belarus, Medical series</trans-title></trans-title-group></journal-title-group><issn pub-type="ppub">1814-6023</issn><issn pub-type="epub">2524-2350</issn><publisher><publisher-name>The Republican Unitary Enterprise Publishing House "Belaruskaya Navuka"</publisher-name></publisher></journal-meta><article-meta><article-id custom-type="elpub" pub-id-type="custom">vestim-261</article-id><article-categories><subj-group subj-group-type="heading"><subject>Research Article</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="section-heading" xml:lang="ru"><subject>ОБЗОРЫ</subject></subj-group><subj-group subj-group-type="section-heading" xml:lang="en"><subject>REVIEWS</subject></subj-group></article-categories><title-group><article-title>Адаптация детского населения Беларуси к условиям городской среды</article-title><trans-title-group xml:lang="en"><trans-title>Adaptation of the children's population of Belarus to city conditions</trans-title></trans-title-group></title-group><contrib-group><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Саливон</surname><given-names>И. И.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Salivon</surname><given-names>I. I.</given-names></name></name-alternatives><email xlink:type="simple">natpolina@mail.ru</email><xref ref-type="aff" rid="aff-1"/></contrib><contrib contrib-type="author" corresp="yes"><name-alternatives><name name-style="eastern" xml:lang="ru"><surname>Демченко</surname><given-names>М. А.</given-names></name><name name-style="western" xml:lang="en"><surname>Demchenko</surname><given-names>M. A.</given-names></name></name-alternatives><email xlink:type="simple">noemail@neicon.ru</email><xref ref-type="aff" rid="aff-2"/></contrib></contrib-group><aff xml:lang="ru" id="aff-1"><institution>Институт истории НАН Беларуси</institution><country>Belarus</country></aff><aff xml:lang="ru" id="aff-2"><institution>Белорусский государственный университет</institution><country>Belarus</country></aff><pub-date pub-type="collection"><year>2015</year></pub-date><pub-date pub-type="epub"><day>06</day><month>06</month><year>2016</year></pub-date><volume>0</volume><issue>2</issue><fpage>117</fpage><lpage>123</lpage><permissions><copyright-statement>Copyright &amp;#x00A9; Саливон И.И., Демченко М.А., 2016</copyright-statement><copyright-year>2016</copyright-year><copyright-holder xml:lang="ru">Саливон И.И., Демченко М.А.</copyright-holder><copyright-holder xml:lang="en">Salivon I.I., Demchenko M.A.</copyright-holder><license xml:lang="ru" license-type="creative-commons-attribution" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" xlink:type="simple"><license-p>Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.</license-p></license><license xml:lang="en" license-type="creative-commons-attribution" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/" xlink:type="simple"><license-p>This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.</license-p></license></permissions><self-uri xlink:href="https://vestimed.belnauka.by/jour/article/view/261">https://vestimed.belnauka.by/jour/article/view/261</self-uri><abstract><p>В динамичной городской среде детский организм подвержен комплексному воздействию множества природных и антропогенных факторов, таких как уровень урбанизации, качество воздуха и воды, повышенные уровни шума, вибрации и электромагнитного излучения; своеобразие социально-экономических факторов (жилищно-бытовые условия, калорийность и качество питания, информационный прессинг и др.). Проведен анализ основных достижений современной науки в изучении экологических особенностей городов и адаптации к ним детского населения на фоне общих закономерностей формирования организма. Показано, что в городе детский организм подвержен давлению более сложной совокупности экологических факторов (биологических и социально-экономических), чем в сельской местности, что отражается на своеобразии процессов адаптации и физическом развитии детей.</p></abstract><trans-abstract xml:lang="en"><p>A complex of natural and anthropogenic factors, such as a level of urbanization, a quality of air and water, a high level of noise, vibration and electromagnetic emanation, socioeconomic conditions (living conditions, caloric capacity and food quality, information stress) influences the children's organism in big cities. The goal of this article is the assay of principal progress of modern science in the ecological aspect and the adaptative capacity of children to environmental factors. Many factors (biological and sociological) in big cities than in the rural area influence children. This consists in the diversity of the process of adaptation and physical development of children. A main focus is paid to the factors of stress, exceptionally the mechanisms of adaptation of intensive pressure on anthropogenic factors.</p></trans-abstract></article-meta></front><back><ref-list><title>References</title><ref id="cit1"><label>1</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Закон Республики Беларусь о правах ребенка / Нац. центр правовой информ. Респ. Беларусь. - Режим доступа: http://www.pravo.by/. - Дата доступа: 26.11.2014.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Закон Республики Беларусь о правах ребенка / Нац. центр правовой информ. Респ. Беларусь. - Режим доступа: http://www.pravo.by/. - Дата доступа: 26.11.2014.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit2"><label>2</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Кодекс Республики Беларусь о браке и семье / Нац. центр правовой информ. Респ. Беларусь. - Режим доступа: http://www.pravo.by/. - Дата доступа: 27.11.2014.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Кодекс Республики Беларусь о браке и семье / Нац. центр правовой информ. Респ. Беларусь. - Режим доступа: http://www.pravo.by/. - Дата доступа: 27.11.2014.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit3"><label>3</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Быстренин М. А. Большой энциклопедический словарь. М., 2006. C. 13.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Быстренин М. А. Большой энциклопедический словарь. М., 2006. C. 13.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit4"><label>4</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Мешков Н. А., Иванов С. И., Вальцева Е. А., Анциферов Б. М. // Гигиена и санитария. 2007. № 5. С. 52-53.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Мешков Н. А., Иванов С. И., Вальцева Е. А., Анциферов Б. М. // Гигиена и санитария. 2007. № 5. С. 52-53.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit5"><label>5</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Марфина О. В. // Актуальные вопросы антропологии. Минск, 2009. Вып. 8. С. 40-50.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Марфина О. В. // Актуальные вопросы антропологии. Минск, 2009. Вып. 8. С. 40-50.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit6"><label>6</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Ладнова Г. Г., Гладских М. Н., Тюрикова Ю. Б. // Учен. записки Орловск. гос. ун-та. 2008. № 2. C. 137-141.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Ладнова Г. Г., Гладских М. Н., Тюрикова Ю. Б. // Учен. записки Орловск. гос. ун-та. 2008. № 2. C. 137-141.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit7"><label>7</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Schell L., Denham M. // Annu. Rev. Anthropol. 2003. N 32. P. 111-134.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Schell L., Denham M. // Annu. Rev. Anthropol. 2003. N 32. P. 111-134.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit8"><label>8</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Даутов Ф. Ф., Лысенко А. И., Ярулин А. Х. // Гигиена и санитария. 2001. № 6. С. 49-52.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Даутов Ф. Ф., Лысенко А. И., Ярулин А. Х. // Гигиена и санитария. 2001. № 6. С. 49-52.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit9"><label>9</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Goveia N., Brenner S., Novaes H. // Epidemiology and community health. 2004. N 1. P. 11-17.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Goveia N., Brenner S., Novaes H. // Epidemiology and community health. 2004. N 1. P. 11-17.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit10"><label>10</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Rosset I., Zqdzinska E., Wagner B. et al. // Przeglad pediatryczny. 2012. Vol. 42, N 3. P. 133-140.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Rosset I., Zqdzinska E., Wagner B. et al. // Przeglad pediatryczny. 2012. Vol. 42, N 3. P. 133-140.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit11"><label>11</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Чернышева Ф. А., Исламова Н. М., Киамова Н. И. // Актуальные вопросы антропологии. Минск, 2011. Вып. 6. С. 578-579.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Чернышева Ф. А., Исламова Н. М., Киамова Н. И. // Актуальные вопросы антропологии. Минск, 2011. Вып. 6. С. 578-579.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit12"><label>12</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Бердник О. В., Серых Л. В., Антомонов М. Ю. // Гигиена и санитария. 2001. № 5. С. 94-96.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Бердник О. В., Серых Л. В., Антомонов М. Ю. // Гигиена и санитария. 2001. № 5. С. 94-96.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit13"><label>13</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Другов Ю. С., Родин А. А. Анализ загрязненной воды. М., 2012. С. 7.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Другов Ю. С., Родин А. А. Анализ загрязненной воды. М., 2012. С. 7.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit14"><label>14</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Фалько С. В., Розова О. Д. // Актуальные проблемы современной медицины - 2009: материалы 63-й Междунар. науч. конф. студентов и молодых ученых. Ч. 2. С. 422-424.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Фалько С. В., Розова О. Д. // Актуальные проблемы современной медицины - 2009: материалы 63-й Междунар. науч. конф. студентов и молодых ученых. Ч. 2. С. 422-424.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit15"><label>15</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Меерсон Ф. З. Адаптационная медицина: механизмы и защитные эффекты адаптации. М., 1993.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Меерсон Ф. З. Адаптационная медицина: механизмы и защитные эффекты адаптации. М., 1993.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit16"><label>16</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Алексеева Т. И. Адаптация человека в различных экологических нишах Земли (биологические аспекты). М., 1998. С. 199.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Алексеева Т. И. Адаптация человека в различных экологических нишах Земли (биологические аспекты). М., 1998. С. 199.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit17"><label>17</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Селье Г. Очерки об адаптационном синдроме. М., 1960. C. 9.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Селье Г. Очерки об адаптационном синдроме. М., 1960. C. 9.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit18"><label>18</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Касаткина Э. П. // Педиатрия. 1995. № 4. С. 33-36.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Касаткина Э. П. // Педиатрия. 1995. № 4. С. 33-36.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit19"><label>19</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Тегако Л. И., Негашева М. А. // Актуальные вопросы антропологии. 2012. Вып. 7. C. 75-84.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Тегако Л. И., Негашева М. А. // Актуальные вопросы антропологии. 2012. Вып. 7. C. 75-84.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit20"><label>20</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Положенцев С. Д., Руднев Д. А. // Медицинская география и здоровье. Современные проблемы географии: сб. ст. C. 100-109.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Положенцев С. Д., Руднев Д. А. // Медицинская география и здоровье. Современные проблемы географии: сб. ст. C. 100-109.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit21"><label>21</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Казначеев В. П. Адаптация и конституция человека. Новосибирск, 1986. С. 37.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Казначеев В. П. Адаптация и конституция человека. Новосибирск, 1986. С. 37.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit22"><label>22</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Баевский Р. М. // Вестн. АМН СССР. 1989. № 8. С. 73-78.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Баевский Р. М. // Вестн. АМН СССР. 1989. № 8. С. 73-78.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit23"><label>23</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Баевский Р. М., Казначеев В. П., Берсенева А. П. Донозологическая диагностика в практике массовых обследований населения. Ленинград, 1980.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Баевский Р. М., Казначеев В. П., Берсенева А. П. Донозологическая диагностика в практике массовых обследований населения. Ленинград, 1980.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit24"><label>24</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Мишкова Т. А. Морфофункциональные особенности и адаптационные возможности современной студенческой молодежи в связи с оценкой физического развития: автореф. дис.. канд. биол. наук. М., 2010.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Мишкова Т. А. Морфофункциональные особенности и адаптационные возможности современной студенческой молодежи в связи с оценкой физического развития: автореф. дис.. канд. биол. наук. М., 2010.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit25"><label>25</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Баранов А. А. Физическое развитие детей и подростков на рубеже веков. М., 2008. C. 6.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Баранов А. А. Физическое развитие детей и подростков на рубеже веков. М., 2008. C. 6.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit26"><label>26</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Властовский В. Г. Акселерация роста и развития детей: эпохальная и внутригрупповая. М., 1976. С. 118.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Властовский В. Г. Акселерация роста и развития детей: эпохальная и внутригрупповая. М., 1976. С. 118.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit27"><label>27</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Миклашевская Н. Н., Соловьева В. С., Година Е. З. Ростовые процессы у детей и подростков. М., 1988.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Миклашевская Н. Н., Соловьева В. С., Година Е. З. Ростовые процессы у детей и подростков. М., 1988.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit28"><label>28</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Година Е. З., Пурунджан А. Л., Хомякова И. А. // Народы России. Антропология. М., 2000. Ч. 2. C. 77-123.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Година Е. З., Пурунджан А. Л., Хомякова И. А. // Народы России. Антропология. М., 2000. Ч. 2. C. 77-123.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit29"><label>29</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Ямпольская Ю. А. Физическое развитие школьников - жителей крупного мегаполиса в последние десятилетия: cостояние, тенденция, прогноз, методика, скрининг-оценки: автореф. дис.. д-ра биол. наук. М., 2000.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Ямпольская Ю. А. Физическое развитие школьников - жителей крупного мегаполиса в последние десятилетия: cостояние, тенденция, прогноз, методика, скрининг-оценки: автореф. дис.. д-ра биол. наук. М., 2000.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit30"><label>30</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Саливон И. И., Полина Н. И., Марфина О. В. Детский организм и среда: формирование физического типа в разных геохимических регионах БССР. Минск, 1989. C. 17.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Саливон И. И., Полина Н. И., Марфина О. В. Детский организм и среда: формирование физического типа в разных геохимических регионах БССР. Минск, 1989. C. 17.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit31"><label>31</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Саливон И. И., Полина Н. И. // Экология человека. 2001. № 4. С. 58-60.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Саливон И. И., Полина Н. И. // Экология человека. 2001. № 4. С. 58-60.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit32"><label>32</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Цягака Л. I., Салiвон I. I., Марфта В. У., Гурбо Т. Л. Беларусы. Антрополопя. Мшск, 2006. Т. 9. C. 231.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Цягака Л. I., Салiвон I. I., Марфта В. У., Гурбо Т. Л. Беларусы. Антрополопя. Мшск, 2006. Т. 9. C. 231.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit33"><label>33</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Тегако Л. И. Саливон И. И., Марфина О. В., Гурбо Т. Л. Нормативные таблицы оценки физического развития различных возрастных групп населения Беларуси. Минск, 2008.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Тегако Л. И. Саливон И. И., Марфина О. В., Гурбо Т. Л. Нормативные таблицы оценки физического развития различных возрастных групп населения Беларуси. Минск, 2008.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit34"><label>34</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Година Е. З. Динамика процессов роста и развития человека: пространственно-временные аспекты: автореф. дис.. д-ра биол. наук. М., 2001.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Година Е. З. Динамика процессов роста и развития человека: пространственно-временные аспекты: автореф. дис.. д-ра биол. наук. М., 2001.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit35"><label>35</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Скриган Г. В. Морфофункциональные особенности современных подростков и вековые изменения процесса созревания: автореф. дис.. канд. биол. наук. М., 2010.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Скриган Г. В. Морфофункциональные особенности современных подростков и вековые изменения процесса созревания: автореф. дис.. канд. биол. наук. М., 2010.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit36"><label>36</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Wolanski N. // Горизонты антропологии: тр. Междунар. науч. конф. памяти акад. В. П. Алексеева / отв. ред. Т. И. Алексеева. М., 2003. С. 544-551.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Wolanski N. // Горизонты антропологии: тр. Междунар. науч. конф. памяти акад. В. П. Алексеева / отв. ред. Т. И. Алексеева. М., 2003. С. 544-551.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit37"><label>37</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Харисон Дж., Уайнер Дж., Таннер Дж., Барникот Н. Биология человека. М., 1968.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Харисон Дж., Уайнер Дж., Таннер Дж., Барникот Н. Биология человека. М., 1968.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit38"><label>38</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Задарожная Л. В. Влияние социально-экономических факторов на показатели роста и развития. М., 1999. С. 70-80.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Задарожная Л. В. Влияние социально-экономических факторов на показатели роста и развития. М., 1999. С. 70-80.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit39"><label>39</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Лукашев К. И., Вадковская И. К. Биосфера и биогеохимические провинции. Минск, 1973. C. 96.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Лукашев К. И., Вадковская И. К. Биосфера и биогеохимические провинции. Минск, 1973. C. 96.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit40"><label>40</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Гресь Н. А., Полякова Т. И. // Микроэлементные нарушения и здоровье детей Беларуси после катастрофы на Чернобыльской АЭС / под редакцией Я. Э. Кенигсберга, Н. А. Гресь. Минск, 1997. C. 5-19.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Гресь Н. А., Полякова Т. И. // Микроэлементные нарушения и здоровье детей Беларуси после катастрофы на Чернобыльской АЭС / под редакцией Я. Э. Кенигсберга, Н. А. Гресь. Минск, 1997. C. 5-19.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit41"><label>41</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Гресь Н. А., Тарасюк И. В., Гресь Н. А. и др. // Медицина. 2010. № 1. С. 72-75.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Гресь Н. А., Тарасюк И. В., Гресь Н. А. и др. // Медицина. 2010. № 1. С. 72-75.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit42"><label>42</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Романюк А. Г., Гузик Е. О., Гресь Н. А. // Здоровье и окружающая среда. 2011. Вып. 19. C. 384-389.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Романюк А. Г., Гузик Е. О., Гресь Н. А. // Здоровье и окружающая среда. 2011. Вып. 19. C. 384-389.</mixed-citation></citation-alternatives></ref><ref id="cit43"><label>43</label><citation-alternatives><mixed-citation xml:lang="ru">Ясоев М. Г., Таликадзе Д. Д., Колосовский А. А. // Весцi БДПУ. 2013. № 1. C. 19-23.</mixed-citation><mixed-citation xml:lang="en">Ясоев М. Г., Таликадзе Д. Д., Колосовский А. А. // Весцi БДПУ. 2013. № 1. C. 19-23.</mixed-citation></citation-alternatives></ref></ref-list><fn-group><fn fn-type="conflict"><p>The authors declare that there are no conflicts of interest present.</p></fn></fn-group></back></article>
